Ekonomi ve Finans Yazıları

Para politikası aktarım mekanizması, merkez bankasının politika kararlarının reel ekonomik faaliyetleri ve enflasyonu etkileme sürecini ifade eder. Modern para teorisi, para politikasının sadece fiili politika önlemleri yoluyla değil, aynı zamanda geleceğe ilişkin beklentiler yoluyla da işlediğini vurgular. Bu yazının konusunu para politikasının aktarım kanalları ve özellikle de son dönemde giderek ağırlık kazanan beklentiler kanalı oluşturmaktadır. Merkez bankalarının kamuoyu nezdindeki güvenilirliklerinin beklentiler kanalının etkinliği ve başarısı üzerindeki etkisi de değerlendirilmektedir.  A.      Para Politikasının Ana Aktarım Kanalları Para politikasının temel aktarım kanallarını beş başlıkta toplamak mümkündür: 1.       Faiz Oranı Kanalı Merkez bankasının kısa vadeli politika faizini değiştirmesi bankalararası faiz oranlarını, mevduat ve kredi faiz oranlarını, tahvil getirilerini etkileyerek iktisadi birimlerin borçlanma maliyetl...

2021 yılı sonbahar aylarında T.C. Merkez Bankası yükselme eğilimde olan enflasyona rağmen politika faizini indirmeye başlamış, bunun doğal sonucu olarak takip eden dönemde enflasyon hızla yükselmiştir. Giderek bozulan ekonomik dengelerin cari işlemler ve döviz krizine yol açması riskinin artması ve genel seçimlerin de yapılmış olması ile birlikte T.C. Merkez Bankası 2023 yılı haziran ayında faiz artırım sürecine girmiş, politika faizini % 8.50’den % 15’e çıkartmıştır. Banka faiz artırım sürecini, ekonomide ani duruş riskini ve yaklaşan yerel seçimleri de göz önünde bulundurarak uzun bir zamana yaymış, 2024 yılı mayıs ayında % 50’ye kadar yükseltmiştir.    Faiz artırım sürecinin çok uzun bir zaman yayılması, dezenflasyonist para politikasına maliye politikası tarafından hemen hemen hiç destek gelmemesi, kamuoyunda enflasyonun düşeceğine yönelik beklentinin oluşturulamaması enflasyonundaki düşüş eğiliminin arzulanan boyuta ulaşmasını engellemiştir. Süresi uzayan ve kendisinden b...

  Türkiye Bankalar Birliği tarafından yayımlanan haziran ayı protestolu senet ve karşılıksız çek istatistikleri ekonominin ödeme kanallarında yaşanmakta olan sıkışıklığın giderek derinleştiğini göstermektedir.  Verilere göre protestolu senet adedi yatay seyrederken tutarda %182 oranında artış olmuştur. Protesto edildikten sonra ödenen senet adedi geçtiğimiz senenin aynı dönemine göre %32 oranında düşmüş, tutar ise %44 artmıştır. Protesto edildikten sonra ödenen senetlerin hem adet hem de tutar bazında toplam protestolu senetlere oranı da geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre ciddi boyutta düşmüştür.  Protesto edilen senetler artarken, protestodan sonra ödeme eğilimi azalmaktadır.  Benzer bir eğilimi karşılıksız çek istatistiklerinde de görmek mümkündür. Ocak-Haziran 2024 döneminde bir önceki döneme göre karşılıksız işlemi yapılan çek adedi %78, tutarı ise %254 oranında artmıştır. Tutardaki artış reel anlamda çok hızlı büyüyen bir karşılıksız çek hacmine işaret etmekted...

Enflasyonla mücadelede beklenti kanalı   H anehalkı nın  ve firmaların gelecekteki  enflasyona  ilişkin beklentileri  t üketim ve yatırım kararları nı, f iyat ve ücret lerin belirle n me süreçleri ni   etkilemekte;  enflasyon dinamiklerinin şekillenmesinde  ve bu dinamiklere önceden yön verilmesinde  kritik bir rol oynamaktadır. Gelecekteki enflasyonun yükseleceğine dair beklentiler mevcut enflasyon oranlarını besleyerek yüksek kalmasın a sebep olabilmektedir.    Enflasyon la mücadelede  beklenti kanalı nın önemli olması , bu beklentileri aşağı çeken  iktisat  politikaların ın  enflasyonu daha hızlı ve kolay bir şekilde düşürmeye yardımcı olabileceği anlamına gel mektedir.    P ara politikası yapıcıları enflasyon beklentilerini etkileme  ve yönetmede  ne kadar etkili olurlarsa, enflasyon hedeflerine ulaşma k için katlanılması gereken  çıktı maliyeti  de o kadar düşmektedir....